Kan je huisarts PrEP voorschrijven?

Kan je huisarts PrEP voorschrijven?

Alles over voorschrift, terugbetaling, inname en controles in België.

Een man die seks heeft met mannen vraagt tijdens een consultatie: “Ik wil me beter beschermen tegen hiv. Kan u mij PrEP voorschrijven?” Een begrijpelijke vraag. PrEP kan een belangrijke aanvulling zijn op hiv-preventie, maar vraagt meer dan alleen een voorschrift. Deze voorbeeldsituatie is illustratief.

Wat is PrEP?

PrEP staat voor pre-expositieprofylaxe: medicatie die je vóór een mogelijke blootstelling aan hiv inneemt om een infectie te voorkomen. De gebruikelijke orale PrEP bevat twee hiv-remmers in één tablet: emtricitabine 200 mg en tenofovir disoproxil 245 mg. Er bestaan generieke versies.

Bij correct gebruik biedt PrEP een zeer hoge bescherming tegen hiv. Het beschermt niet tegen chlamydia, gonorroe, syfilis of andere soa’s. Condooms blijven daarvoor nuttig.

Voor wie is PrEP bedoeld?

PrEP is bedoeld voor mensen zonder hiv die een verhoogd besmettingsrisico lopen. Je seksuele oriëntatie alleen bepaalt dat risico niet. De arts bespreekt onder meer je seksuele contacten, condoomgebruik en eerdere soa’s.

De Belgische terugbetalingscriteria gelden vanaf 16 jaar. Voor mannen die seks hebben met mannen (MSM) en transgender personen met een verhoogd hiv-risico gaat het onder meer om minstens één van deze situaties:

Anale seks zonder condoom met minstens twee partners tijdens de voorbije zes maanden.

Meerdere soa-diagnoses tijdens het voorbije jaar.

Meermaals PEP nodig hebben gehad tijdens het voorbije jaar. PEP staat voor post-expositieprofylaxe: een preventieve behandeling na een mogelijk hiv-risicocontact.

Gebruik van psychoactieve middelen tijdens seks, ook chemseks genoemd.

Ook andere mensen met een hoog risico kunnen in aanmerking komen, bijvoorbeeld bij sekswerk, het delen van injectienaalden of een partner met hiv zonder onderdrukte viruslading. De arts beoordeelt de concrete situatie.

Kan een huisarts PrEP voorschrijven? En wordt het terugbetaald?

Een huisarts kan PrEP voorschrijven. Voor terugbetaling gelden bijkomende voorwaarden. De voorschrijvende arts moet verbonden zijn aan een erkend hiv-referentiecentrum en voldoen aan de voorwaarden voor registratie en opvolging. Ook een huisarts die aan zo’n centrum verbonden is, kan hieronder vallen.

Ook bij een herhaalvoorschrift met een bestaande terugbetalingsmachtiging blijft deze voorwaarde voor de voorschrijvende arts gelden.

De terugbetalingsmachtiging loopt maximaal twaalf maanden en kan worden verlengd. De eigen huisarts kan wel een deel van de controles doen: maximaal twee van de vier jaarlijkse opvolgbezoeken, in overleg met het centrum. Voor medicatie, consultaties en onderzoeken kunnen persoonlijke kosten overblijven.

Waar kan je terecht in Gent?

Bij HAP.GENT kan je je vraag vertrouwelijk bespreken en laten beoordelen of PrEP aangewezen lijkt. Voor de opstart binnen het terugbetaalde traject kan je worden verwezen naar het hiv-referentiecentrum van UZ Gent.

Voor een eerste raadpleging vraagt UZ Gent een verwijsbrief met relevante medische informatie en eventuele laboresultaten. Je huisarts kan die via de eHealthbox van Algemene inwendige ziekten bezorgen. Afspraakinformatie: 09 332 23 50, op werkdagen van 8 tot 17 uur.

Welke onderzoeken zijn nodig vóór de start?

Voor je begint, controleert de arts je hiv-status, nierfunctie, hepatitis B- en C-status en syfilis. Ook je medicatie en vaccinaties, waaronder hepatitis A en B, worden bekeken. Onderzoek naar chlamydia en gonorroe wordt bij de start besproken en afgestemd op klachten, contacten, risico en je wens om te testen. Daarvoor kunnen urine en wissers van keel en anus nodig zijn; het zijn geen bloedtesten.

Een negatieve hiv-test kan een zeer recente infectie nog missen. Meld daarom recente risicocontacten en klachten zoals koorts, keelpijn of huiduitslag. Soms is een bijkomende hiv-RNA-test nodig en moet de start worden uitgesteld. PrEP is geen volwaardige behandeling van een bestaande hiv-infectie. Bij een onopgemerkte hiv-infectie kan het virus resistent worden tegen de gebruikte hiv-remmers, waardoor latere behandeling moeilijker kan worden.

Hoe neem je PrEP in?

Dagelijks

De onderhoudsdosis is één tablet per dag, rond hetzelfde tijdstip, bij voorkeur met voedsel. Dit past bijvoorbeeld bij regelmatige of moeilijk voorspelbare seksuele contacten.

Bij anale blootstelling bij cisgender mannen die seks hebben met mannen kan de arts een startdosis van twee tabletten samen adviseren, minstens twee uur vóór de seks. Daarna neem je dagelijks één tablet. De bescherming vanaf twee uur na deze startdosis veronderstelt dat je ook de vervolgdoses correct inneemt. Zonder dubbele startdosis houd je zeven dagen dagelijkse inname aan vóór je op bescherming vertrouwt.

Bij vaginale blootstelling beschrijven we hier het dagelijkse schema met zeven dagen inname vóór je op bescherming vertrouwt. Pas de regel van “twee uur na twee tabletten” niet zelf toe op deze situatie. De Belgische update van 2026 bespreekt ook andere startschema’s; laat je PrEP-arts het passende schema uitleggen.

Stoppen: bij cisgender MSM met anale blootstelling neem je na het laatste seksuele contact nog twee dagelijkse doses. Bij vaginale blootstelling neem je nog zeven dagen dagelijks één tablet. Bij bepaalde hormoonbehandelingen of chronische hepatitis B zijn aparte afspraken nodig. Stop alleen volgens het schema dat je met je arts hebt afgesproken.

Rond seksuele contacten: het 2-1-1-schema

Voor cisgender mannen die seks hebben met mannen kan het volgende schema geschikt zijn:

Twee tabletten samen, 2 tot 24 uur vóór de seks.

Eén tablet 24 uur na de eerste inname.

Eén tablet 48 uur na de eerste inname.

Bij seks op opeenvolgende dagen blijf je dagelijks één tablet nemen, tot je na het laatste seksuele contact nog twee dagelijkse doses hebt genomen. Je neemt dus niet bij elk contact opnieuw twee tabletten.

Dit schema mag niet zomaar naar iedereen worden overgenomen. Voor vaginale blootstelling en bij bepaalde hormoonbehandelingen is een ander schema nodig. Bij chronische hepatitis B is dagelijks gebruik en begeleiding bij stoppen belangrijk. Kies het schema samen met je arts. Het 2-1-1-schema wordt aanbevolen door de richtlijnen, maar valt buiten de officieel geregistreerde (dagelijkse) dosering.

Hoe verloopt de opvolging?

Voor het Belgische terugbetaalde traject zijn controles om de drie maanden voorzien. Daarbij bespreekt de arts de inname, bijwerkingen en blijvende nood aan PrEP.

Hiv en syfilis worden bij de controles getest. Voor hepatitis C adviseren de Belgische PrEP-richtlijn van 2026 en de patiëntenbrochure van UZ Gent een controle om de zes maanden. Bij een recent risicocontact, klachten of afwijkende leverwaarden kan eerder of aanvullend onderzoek nodig zijn. De nierfunctie wordt regelmatig gecontroleerd, minstens jaarlijks volgens de Belgische richtlijn en vaker bij risicofactoren of volgens het afgesproken centrumprotocol. De productinformatie adviseert een intensievere nieropvolging.

Onderzoek naar chlamydia en gonorroe wordt afgestemd op klachten, partnercontacten en je situatie. Niet iedereen heeft automatisch elk kwartaal alle testen nodig. Waar nodig worden urine en wissers van keel en anus onderzocht. Klachten tussen controles zijn een reden om vroeger contact op te nemen.

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

PrEP wordt meestal goed verdragen. Vooral bij de start kunnen misselijkheid, buikklachten, diarree of hoofdpijn voorkomen. Die klachten zijn vaak tijdelijk.

Belangrijke mogelijke effecten zijn een verminderde nierfunctie en een kleine daling van de botdichtheid. Daarom zijn voorafgaande beoordeling en opvolging nodig. Bij verminderde nierfunctie of osteoporose bespreekt de arts de geschiktheid extra zorgvuldig.

Meld ook vrij verkrijgbare medicatie. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen kunnen het nierrisico verhogen, vooral bij hoge doses of herhaald gebruik. Bij hepatitis B mag je niet op eigen initiatief stoppen: de leverontsteking kan opnieuw opflakkeren.

PrEP vergeten of al een risicocontact gehad?

Neem bij een gemiste dosis en mogelijk onbeschermd contact dezelfde dag contact op met je arts of PrEP-centrum. Het advies hangt af van je schema en het tijdstip van het contact.

PrEP is geen noodbehandeling achteraf. Na een mogelijk hiv-risicocontact zonder voldoende PrEP-bescherming kan PEP nodig zijn. Die behandeling moet zo snel mogelijk en uiterlijk binnen 72 uur starten. Wacht niet op een gewone afspraak; neem dringend contact op met een hiv-referentiecentrum of spoedgevallendienst.

PrEP bespreken bij HAP.GENT

Wil je weten of PrEP bij jouw situatie past? Bij HAP.GENT kan je dit zonder oordeel bespreken. We bekijken je vragen, de nodige onderzoeken en een eventuele verwijzing. Zo wordt hiv-preventie onderdeel van een bredere zorg voor je seksuele gezondheid.

Medische informatie en Belgische voorwaarden nagekeken op 14 november 2026. Dit artikel vervangt geen individueel inname- en opvolgadvies.

Bronnen

BCFI/RIZIV: volledige terugbetalingsvoorwaarden, hoofdstuk IV § 8750000 (met leeftijdsgrens vanaf 16 jaar)

RIZIV: aanvraagformulier PrEP, bijlage A bij § 8750000

BREACH: Belgische PrEP-richtlijn, update 2026

UZ Gent: patiëntenbrochure PrEP

UZ Gent: afspraak en verwijzing

Instituut voor Tropische Geneeskunde: PrEP

EMA: Truvada-productinformatie