Leef je langer met Ozempic ?
Twee van de meest opvallende trends binnen de gezondheidszorg — longevity medicine en geneesmiddelen voor gewichtsverlies — komen steeds meer samen.
Al enkele jaren circuleert onder biohackers en onderzoekers naar veroudering de theorie dat GLP-1-geneesmiddelen zoals Ozempic of Zepbound mensen mogelijk langer zouden kunnen laten leven. Online apotheken promoten nu al samengestelde versies van deze geneesmiddelen met de bewering dat ze de gezonde levensduur, of health span, zouden kunnen verlengen. Tot nu toe was er echter nauwelijks academisch onderzoek naar deze hypothese.
Een van de eerste studies die deze theorie daadwerkelijk onderzocht, werd vorige maand gepubliceerd. Daaruit bleek dat bij mensen met hiv en lipohypertrofie — vetophopingen onder de huid — een behandeling van acht maanden met semaglutide, het werkzame bestanddeel van Ozempic, hun biologische veroudering leek af te remmen. Dit werd vastgesteld met bloedonderzoeken die leeftijdsgerelateerde biomarkers meten.
Mensen met hiv vertonen vaak een versnelde veroudering als gevolg van de infectie en vormen daarom een geschikte populatie voor onderzoek naar veroudering, aldus Michael Corley, universitair hoofddocent geneeskunde aan het Stein Institute for Research on Aging van de University of California in San Diego, die het onderzoek leidde.
Het onderzoek was nog voorlopig, maar volgens dr. Corley bood het de mogelijkheid om te onderzoeken: is er werkelijk een signaal dat alle ophef rond deze geneesmiddelen rechtvaardigt?
Kan Ozempic ervoor zorgen dat je langer leeft?
Wetenschappers onderzoeken momenteel of GLP-1-geneesmiddelen de levensduur zouden kunnen verlengen.
De belangstelling hiervoor is gebaseerd op verschillende soorten bewijs.
In de eerste plaats is er inmiddels veel onderzoek waaruit blijkt dat GLP-1-geneesmiddelen de metabole gezondheid verbeteren. Ze helpen bij het reguleren van insuline en bloedsuikerspiegel en veroorzaken gewichtsverlies.
Verschillende onderzoeken tonen daarnaast gunstige effecten aan op:
de cardiovasculaire gezondheid;
de lever;
de nieren.
Omdat deze geneesmiddelen bescherming bieden tegen aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten — beide belangrijke doodsoorzaken — zou men GLP-1-geneesmiddelen in zekere zin nu al als longevity drugs kunnen beschouwen.
“GLP-1-agonisten verminderen de incidentie van aandoeningen die verband houden met veroudering en die gepaard gaan met een kortere levensduur,” zegt dr. Nicolas Musi, directeur van het Diabetes and Aging Center van Cedars-Sinai in Los Angeles.
“Je zou daarom kunnen veronderstellen dat ze mogelijk ook de levensduur verlengen en gunstig zijn voor longevity,” voegde hij eraan toe.
Effect op cellulaire veroudering
Een andere reden waarom onderzoekers denken dat deze geneesmiddelen mogelijk de levensduur kunnen verlengen, is hun invloed op de gezondheid van cellen.
Metabole gezondheid en veroudering zijn nauw met elkaar verbonden. Geneesmiddelen die metabole mechanismen veranderen, zouden daardoor mogelijk ook processen beïnvloeden die bepalen hoe het lichaam veroudert.
“Veel van de metabole pathways die door diabetesmedicatie worden beïnvloed, zijn ook fundamentele pathways die veroudering en levensduur regelen,” aldus dr. Musi.
Andere diabetesgeneesmiddelen, zoals metformine en de groep van de SGLT2-remmers, worden eveneens onderzocht vanwege mogelijke effecten op levensduur, hoewel de resultaten tot nu toe wisselend zijn.
Minder inflammatie
GLP-1-geneesmiddelen lijken bovendien andere fundamentele cellulaire veranderingen die tijdens het ouder worden optreden te beïnvloeden.
Een van de belangrijkste daarvan is ontsteking.
“We weten dat ze een belangrijk ontstekingsremmend effect hebben, en we weten dat inflammatie een van de factoren is die veroudering versnellen,” zegt dr. Thomas Blackwell, hoogleraar algemene interne geneeskunde aan de University of Texas Medical Branch in Galveston.
Maar er is een belangrijke kanttekening
Hoewel dit alles veelbelovend klinkt, wijzen onderzoekers op een zeer belangrijke beperking:
er bestaan momenteel nauwelijks tot geen gegevens waaruit blijkt dat GLP-1-geneesmiddelen voordelen bieden bij mensen die metabool gezond zijn.
Er zijn zelfs nog geen gegevens die aantonen dat deze geneesmiddelen de levensduur verlengen bij gezonde proefdieren zoals muizen.
Dr. Richard Miller, hoogleraar pathologie aan de University of Michigan en leider van een groot onderzoeksprogramma naar potentiële anti-verouderingsmedicijnen bij muizen, zegt dat dit vooral praktische redenen heeft.
De momenteel beschikbare GLP-1-geneesmiddelen werken bij muizen niet helemaal hetzelfde als bij mensen, of moeten via injecties worden toegediend. Muizen gedurende verschillende jaren elke week injecteren is praktisch moeilijk uitvoerbaar.
Mogelijke nadelen op oudere leeftijd
Er bestaan bovendien bezorgdheden dat GLP-1-geneesmiddelen bepaalde effecten hebben die juist bij oudere mensen nadelig kunnen zijn.
Een van de belangrijkste problemen is verlies van spiermassa.
Gewichtsverlies met GLP-1-geneesmiddelen kan gepaard gaan met verlies van spierweefsel. Dit is vooral bij oudere volwassenen belangrijk, omdat een verminderde spiermassa samenhangt met een verhoogd risico op kwetsbaarheid of frailty.
Snel gewichtsverlies kan ook leiden tot:
een afname van de botdichtheid;
een verhoogd risico op osteoporose.
Nieuwe klinische studies
Momenteel beginnen verschillende klinische onderzoeken waarin GLP-1-geneesmiddelen worden getest op verschillende kenmerken van veroudering.
Onderzoekers zullen onder andere kijken naar:
ontstekingswaarden;
biologische leeftijdsklokken;
spierkracht;
loopsnelheid;
andere functionele capaciteiten.
Minstens één van deze onderzoeken zal echter opnieuw niet worden uitgevoerd bij volledig gezonde oudere volwassenen.
De deelnemers moeten namelijk voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een voorschrift van een geneesmiddel tegen obesitas.
Dat betekent bijvoorbeeld:
een BMI van 27 of hoger in combinatie met een bijkomende aandoening zoals hypertensie.
Volgens dr. Blackwell, die dit onderzoek leidt, gaat het echter om een zeer grote bevolkingsgroep.
Die criteria gelden namelijk voor “een heleboel Amerikanen”.
Samengevat
De hypothese dat GLP-1-geneesmiddelen zoals semaglutide de gezonde levensduur zouden kunnen verlengen, is biologisch gezien plausibel.
De argumenten zijn vooral:
gewichtsverlies → betere metabole gezondheid → minder diabetes en cardiovasculaire ziekte → mogelijk lagere mortaliteit
maar daarnaast mogelijk ook:
minder chronische inflammatie → invloed op biologische verouderingsprocessen.
De cruciale vraag blijft echter onbeantwoord:
verlengen GLP-1-geneesmiddelen daadwerkelijk de levensduur van mensen die verder gezond zijn?
Daarvoor bestaat op dit moment nog onvoldoende bewijs.
Bij oudere mensen moet bovendien rekening worden gehouden met mogelijke nadelen zoals verlies van spiermassa en botmassa, waardoor het netto-effect op gezond ouder worden nog niet duidelijk is.