Ziekenhuizen zien ziektes terugkeren nu vaccinaties afnemen

Ziekenhuizen zien ziektes terugkeren nu vaccinaties afnemen

Artsen in de Verenigde Staten zien opnieuw meer kinderen met kinkhoest, bacteriële infecties en andere ernstige aandoeningen. Ook meer volwassenen weigeren tetanusvaccinaties.

Door Maggie Astor en Dani Blum, NYT
2 juni 2026

Artsen in het hele land zeggen dat ze meer gevallen zien van ernstige, soms levensbedreigende ziekten die dankzij vaccinaties lange tijd grotendeels onder controle waren. Het gaat onder meer om kinkhoest en bacteriële infecties die longontsteking of hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken.

De bezorgdheid bij artsen volgt op een heropflakkering van mazelen in de Verenigde Staten. Die wordt mee gevoed door wantrouwen tegenover vaccins, dat tijdens de coronapandemie is gegroeid en dat volgens critici ook werd versterkt door minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. en president Trump. Volksgezondheidsexperts beschouwen mazelen al lang als een waarschuwingssignaal: omdat mazelen uitzonderlijk besmettelijk zijn, is het vaak de eerste ziekte die opnieuw toeneemt wanneer vaccinatiegraden in het algemeen dalen. Het kan dus een voorteken zijn van wat nog zal komen.

Voor sommige van deze ziekten tonen nationale cijfers duidelijke en belangrijke stijgingen in de voorbije jaren. Voor andere aandoeningen zijn de toenames kleiner, of gaat het voorlopig vooral om signalen van artsen op het terrein die nog niet duidelijk bevestigd worden door publieke statistieken.

Hoewel de meeste kinderen herstellen, zijn deze ziekten niet onschuldig. Veel kinderen moeten langdurig in het ziekenhuis blijven. Sommige infecties kunnen dodelijk zijn.

Dr. Meghan Hofto, kinderarts-hospitalist aan de University of Alabama at Birmingham, is een van de artsen die zegt opnieuw meer ziekten te zien die ze vroeger nog maar zelden tegenkwam. Dit jaar behandelden zij en haar collega’s meer kinderen dan gewoonlijk met aanhoudende diarree. Een kind met een gewone buikgriep heeft misschien een dag intraveneuze vochttoediening nodig, maar deze patiënten moesten drie of vier dagen worden opgenomen.

De oorzaak: rotavirus. Deze infectie veroorzaakte vroeger tienduizenden ziekenhuisopnames per jaar in de Verenigde Staten, maar werd grotendeels teruggedrongen door vaccins die 20 jaar geleden werden ingevoerd. Die vaccins waren zo doeltreffend dat Dr. Hofto zich slechts vier of vijf kinderen met rotavirus kon herinneren in het afgelopen decennium. Nu had ze er dit jaar al ongeveer evenveel behandeld, en geen van hen was gevaccineerd.

Dr. Jessica Kirk, kinderarts-hospitalist in Fairhope, Alabama, behandelde onlangs een niet-gevaccineerde peuter die werd opgenomen met een longontsteking door twee gelijktijdige infecties: Haemophilus influenzae en Streptococcus pneumoniae. Routinevaccins bij kinderen kunnen beschermen tegen S. pneumoniae en tegen een veelvoorkomende vorm van H. influenzae, maar de vaccinaties tegen beide aandoeningen zijn de laatste jaren afgenomen.

Het kind dat Dr. Kirk behandelde voor beide infecties had antibiotica en zuurstof nodig om door de ziekte heen te komen.

Sommige van deze aandoeningen kunnen tot ernstige complicaties leiden. Infecties met H. influenzae en S. pneumoniaekunnen sepsis, hersenvliesontsteking en longontsteking veroorzaken. Dr. Hofto zei dat ze zuigelingen van 4 tot 6 weken oud met kinkhoest had behandeld die soms ogenschijnlijk goed waren, maar na een hoestbui plots stopten met ademen. “Het is moeilijk te weten wanneer ze veilig naar huis kunnen,” zei ze.

Veel kinderen met kinkhoest hebben geen ouders die tegen vaccins zijn, zei ze. Ze zijn gewoon nog te jong om al gevaccineerd te zijn. Maar omdat de ziekte de laatste jaren meer circuleert door dalende vaccinatiegraden, lopen ook deze jonge baby’s meer risico. Vorig jaar werden meer dan 28.000 gevallen gemeld, tegenover ongeveer 7.000 in 2023.

Andrew Nixon, woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid, zei in een e-mailverklaring: “Wij verwerpen de stelling dat het geven van transparante informatie aan Amerikanen over de voordelen en risico’s van medische producten de volksgezondheid ondermijnt.”

Zelfs wanneer het ergste niet gebeurt, moeten spoedartsen bij sommige niet-gevaccineerde kinderen met hoge koorts meer invasieve onderzoeken uitvoeren, waaronder een lumbaalpunctie, om levensbedreigende infecties uit te sluiten waartegen gevaccineerde kinderen beschermd zijn. Infecties zoals H. influenzae en S. pneumoniae kunnen moeilijk te herkennen zijn, omdat ze aanvankelijk kunnen lijken op minder ernstige ziekten voordat ze snel tot complicaties leiden. En omdat vrijwel universele vaccinatie deze ziekten zo lang voorkwam, hebben veel artsen weinig ervaring met het diagnosticeren ervan.

Het alternatief voor invasief onderzoek is in sommige gevallen om niet-gevaccineerde kinderen meteen sterkere antibiotica te geven dan artsen anders zouden gebruiken. Die middelen kunnen meer bijwerkingen hebben, aldus Dr. Robin Harrison en Dr. Taylor Rosenbaum, kinderartsen-hospitalisten in Miami.

Verschillende artsen zeiden ook dat ze een groeiend aantal volwassenen zagen die tetanusvaccinatie voor zichzelf weigerden, en ouders die ze voor hun kinderen weigerden na verwondingen zoals hondenbeten of snijwonden door vuile voorwerpen. Ongeveer 1 op de 10 mensen die tetanus oplopen, overlijdt eraan. Een volledige vaccinatiereeks is zeer doeltreffend om infectie te voorkomen.

Dr. Sonali Meyer, spoedarts in Minnesota, zei dat ze vorig jaar een patiënt behandelde die een tetanusvaccin weigerde nadat hij zijn hand had opengesneden.

“Big pharma heeft mijn geld niet nodig,” herinnerde ze zich dat de patiënt zei. Een andere patiënt weigerde een tetanusvaccin met de woorden: “Ik weet dat jullie meer betaald worden naarmate jullie meer prikken geven, maar nee bedankt.”

Met elk voorbijgaand jaar lijkt de aarzeling rond vaccins zich uit te breiden naar nieuwe domeinen, zeggen artsen.

Twee anesthesisten zeiden dat ze vanaf ongeveer 2022 of 2023 af en toe patiënten zagen die vóór een operatie geen toestemming wilden geven voor bloedtransfusies, omdat ze geen bloed wilden van gevaccineerde donoren. Ook steeds meer ouders weigeren hun pasgeborenen vitamine K-injecties te laten krijgen, die bloedingen helpen voorkomen. Tot voor kort werden die injecties zelfs aanvaard door veel gezinnen die vaccins weigerden, zeggen neonatologen.

Vijf artsen zeiden dat ze hersen- of buikbloedingen hadden gezien bij baby’s van wie de ouders vitamine K hadden geweigerd. Eén baby overleed en een andere raakte gedeeltelijk verlamd.

De toevloed aan voorkombare ziekten en andere gezondheidsrisico’s kan overweldigend aanvoelen, zeggen artsen. Dat geldt ook voor het omgaan met medische desinformatie die sommige patiënten herhalen.

“Het voelt alsof je een piepklein bootje bent en er een gigantische vloedgolf op je afkomt,” zei Dr. Erin Charles, regionaal kinderarts-hospitalist bij Seattle Children’s Hospital. “En misschien kan je hier en daar één gezin overtuigen.”

Veel ouders blijven vaccins weigeren, zelfs nadat hun kind in het ziekenhuis is opgenomen met een ziekte die door vaccinatie voorkomen had kunnen worden, zeggen artsen. Dr. Kirk zei dat ze nog nooit had meegemaakt dat een ouder in zo’n situatie zei van gedachten te zijn veranderd en het kind voortaan volgens het standaardschema zou laten vaccineren. Dr. Hofto zei dat ze gezinnen soms kon overtuigen, maar vaak ook niet.

Sommigen “kunnen de ziekte zien als een op zichzelf staande ervaring, vooral als hun kind uiteindelijk herstelt,” zei Dr. Hofto.

Artsen zeggen te vrezen dat, naarmate de vaccinatiegraad verder daalt, ziekten die nu nog sporadisch opduiken vaker zullen voorkomen.

Dr. Rosenbaum zei dat ze de arts-assistenten die ze opleidt, waarschuwt dat ze misschien samen zullen moeten leren hoe ze ziekten moeten behandelen die zij zelf tijdens haar opleiding nooit heeft gezien dankzij vaccinaties.

Voor veel van die ziekten “zal het waarschijnlijk eerst om een kleine stijging gaan,” zei ze. “Tot het plots heel snel gaat.”